Od 1 stycznia 2022 r. do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych została wprowadzona ulga na produkcję próbną i wprowadzenie do sprzedaży nowego produktu, czyli tzw. ulgę na prototyp. Ulga ta koncentruje się na dwóch elementach związanych z rozwojem działalności podatnika, tj. na produkcji próbnej nowego produktu i na wprowadzeniu nowego produktu na rynek. Przy czym z ulgi tej wyłączone zostały usługi.

Aby uruchomić produkcję próbną i wprowadzić na rynek nowy produkt, konieczne może być opracowanie prototypu będącego pierwowzorem nowego produktu. Prototyp taki nie powinien wymagać dalszych prac projektowo-konstrukcyjnych lub inżynieryjnych i powinien być efektem prowadzonych wcześniej przez podatnika prac badawczo-rozwojowych. Z art. 18ea ust. 3 ustawy o CIT wynika, że ulga dotycząca produkcji próbnej dotyczy wyłącznie nowego produktu, który powinien powstać w ramach prowadzonej przez podatnika działalności badawczo-rozwojowej.

Podatnicy w zeznaniu podatkowym CIT-8 mogą skorzystać z możliwości odliczenia od podstawy opodatkowania 30% (z uwzględnieniem limitu 10% dochodu) kosztów produkcji próbnej nowego produktu w postaci ceny nabycia fabrycznie nowych środków trwałych niezbędnych do uruchomienia produkcji próbnej nowego produktu, zaliczonych do grupy 3-6 i 8 klasyfikacji ŚT, oraz kosztów nabycia materiałów i surowców nabytych wyłącznie w celu produkcji próbnej nowego produktu.

Koszty wprowadzenia produktu na rynek mogą obejmować m.in. koszty certyfikacji, koszty badań i testów wymaganych prawem, koszty opinii, ekspertyz, koszty projektowania opakowań, koszty przygotowania dokumentacji technicznej itp.

Ulga ta może być stosowana równoległe z ulgą B+R. Występują one w dwóch różnych fazach cyklu innowacji. Można to zobrazować schematem: B+R → prototyp → produkcja próbna → rynek. W porównaniu do ulgi B+R, to ulga B+R dotyczy prac badawczo‑rozwojowych, czyli tworzenia wiedzy, prototypów, technologii, procesów, natomiast ulga na produkcję próbną dotyczy wdrożenia nowego produktu, czyli uruchomienia produkcji seryjnej i wprowadzenia produktu na rynek. Należy więc wyraźnie oddzielić w ewidencji księgowej koszty fazy B+R od kosztów produkcji próbnej.

Organy podatkowe wskazują (m.in. interpretacja Dyrektora KIS z 31 lipca 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-3.4010.324.2026.2.MBD), że jeśli podatnik w ramach działalności badawczo-rozwojowej nie tworzy rzeczy – przedmiotów materialnych, tylko np. wdraża nowoczesny proces produkcyjny, to nie jest spełniony warunek wynikający z art. 18ea ust. 3 ustawy CIT a tym samym podatnik nie ma możliwości skorzystania z tzw. ulgi na produkcję próbną.

Jeśli po pomyślnym przeprowadzeniu testów prototypu i ewentualnym dokonaniu niezbędnych modyfikacji następuje faza uruchomienia produkcji i jeżeli faza rozruchu produkcji nie wymaga dalszych prac projektowo-konstrukcyjnych czy inżynieryjnych, to nie powinna być traktowana jako należąca do B+R, ponieważ jej podstawowym celem nie jest już dalsze udoskonalanie wyrobów, lecz uruchomienie procesu produkcji.