Ostatnie miesiące roku to czas analizy przeterminowanych wierzytelności i oceny, czy mogą zostać uregulowane przez odbiorców. Takie działania również powinni przeprowadzić estońscy podatnicy. Nieściągalna wierzytelność zaliczana jest do kosztów uzyskania przychodów w dacie łącznego spełnienia dwóch warunków: wierzytelność powinna być odpisana jako nieściągalna (powinien zostać dokonany odpowiedni zapis w ewidencji, tj. odpis aktualizujący) oraz nieściągalność wierzytelności powinna być udokumentowana.

Gdy warunki te zostaną spełnione w różnych latach podatkowych, zaliczenie wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów będzie możliwe w roku podatkowym, w którym spełniony zostanie drugi (tj. późniejszy) z warunków. Wskazuje na to m.in. interpretacja indywidualna z dnia 26 lutego 2025 r. Znak: 0111-KDIB1-2.4010.27.2025.1.AK.

Jeśli warunek udokumentowania nieściągalności wierzytelności został spełniony w momencie, kiedy spółka była na ryczałcie, to wierzytelność nieściągalna mogła być kosztem w momencie, kiedy spółka była opodatkowana ryczałtem od dochodów spółek, a więc po zakończeniu opodatkowania ryczałtem i przejściu na zasady ogólne spółka nie może już zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów ww. wierzytelności nieściągalnej na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a ustawy o CIT.

Natomiast w okresie estońskiego CIT podatnik może kupować od instytucji finansowych wierzytelności dłużników zabezpieczone hipotecznie po cenie zakupu niższej niż wartość nominalna nabywanych wierzytelności. W następstwie nabycia wierzytelności będzie dochodzić wynikających z nich roszczeń aż do ich pełnego zaspokojenia przez zapłatę przez dłużnika pierwotnego lub przejęcie nieruchomości w drodze licytacji komorniczej.

Jednak podatnik musi pamiętać o ograniczeniu w zakresie osiąganych przychodów pasywnych. Każdy przychód będący następstwem nabycia wierzytelności, a więc zarówno przychód uzyskany z jej sprzedaży, jak i przychód uzyskany w następstwie jej wyegzekwowania (zarówno w formie pieniężnej, jak i rzeczowej) będzie przychodem z wierzytelności w rozumieniu przepisu art. 28j ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o CIT.

Organy podatkowe wskazują (m.in. Dyrektor KIS w interpretacji z 14 czerwca 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.202.2024.2.AW), że jeśli podatnicy estońscy dokonują sprzedaży na rzecz faktora wierzytelności własnych, to sprzedaż wierzytelności własnych jest odrębnym zdarzeniem od wcześniejszych operacji gospodarczych, w wyniku których powstał przychód należny, tj. od sprzedaży towarów/usług kontrahentom. Estoński podatnik uzyskuje przychody ze sprzedaży wierzytelności, co oznacza, że do wartości przychodów, o których mowa w art. 28j ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT powinien wliczać wartość przychodów z tytułu zbycia wierzytelności własnych w ramach umowy faktoringu.

W pliku JPK KR PD składanym za 2026 rok w zakładce Dziennik będą widoczne operacje wraz z opisami dekretów. Systemy ministerialne łatwo sprawdzą, czy przychody pasywne z art. 28j ust. 1 pkt. 2 ustawy CIT nie przekraczają 50% łącznych przychodów.