W przypadku estońskiego podatnika należności umorzone, przedawnione lub nieściągalne zmniejszają dokonane uprzednio odpisy aktualizujące, a w przypadku ich braku lub wyższej kwoty – obciążają pozostałe koszty operacyjne lub finansowe. Podstawą prawną umorzenia należności jest art. 508 Kodeksu cywilnego oraz art. 35b ust. 2-3 ustawy o rachunkowości.

Jeżeli:

• należności powstały w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, powinny dotyczyć sprzedaży towarów i usług wobec jednostek niepowiązanych,
• spłata tych należności jest zagrożona, trudna lub nawet niemożliwa do wyegzekwowania, tzn. mimo wezwania mailowego, telefonicznego lub listownego brak jest odpowiedzi dłużników,
• głównym powodem jest fakt, że są to długi, których odzyskanie jest niemożliwe, a dalsze ich dochodzenie może generować jedynie kolejne koszty,
• nieściągalne należności zniekształcają obraz finansowy spółki, pokazując zawyżone przychody i aktywa,
• umorzenie umożliwia prawidłowe przedstawienie sytuacji finansowej spółki związanej z prowadzoną działalnością,

to kierownik jednostki może podjąć decyzję o ich umorzeniu.

Koszty operacyjne powstałe z umorzenia nieściągalnych należności z tytułu sprzedaży towarów i usług wobec podmiotów niepowiązanych, które spółka ponosi w związku z wykonywaną działalnością, nie stanowią wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, o których mowa w art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT. Potwierdza to m.in. interpretacja Dyrektora KIS z 10 czerwca 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.95.2026.3.BS.

Inaczej będzie wyglądała sytuacja zwolnienia z długu podmiotu powiązanego, polegającego na umorzeniu zobowiązania z tytułu zapłaty części lub całości ceny sprzedaży majątku spółki na estońskim CIT. Będzie ono podlegało opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek. Aby świadczenie uznane było za ukryty zysk powinno być związane z wywieraniem wpływu na działanie i decyzje spółki będącej podatnikiem ryczałtu. Innymi słowy, świadczenie powinno bezpośrednio lub pośrednio wynikać z uzgodnień pomiędzy podmiotami powiązanymi, niezależnie od ich formy.

W efekcie sprzedaży majątku spółki na estońskim, np. nieruchomości i zwolnienia z długu, spółka powiązana ze wspólnikami otrzyma bezpośrednią korzyść. Do transakcji sprzedaży nieruchomości oraz zwolnienia z długu spółki nabywającej przedmiotową nieruchomość nie doszłoby, gdyby nie powiązania pomiędzy podmiotami. Działanie to służy dokapitalizowaniu podmiotu powiązanego, tj. spółki, w której wspólnicy posiadają 100% udziałów.

Transakcja sprzedaży nieruchomości i umorzenie zobowiązania spółki powiązanej nie jest niezbędna w prowadzonej działalności gospodarczej. Dlatego transakcje te należy traktować jako czerpanie przez spółkę powiązaną korzyści z tytułu umorzenia zobowiązania (zwolnienia z długu) w części bądź w całości z tytułu sprzedaży ww. nieruchomości. Stanowisko to wskazuje m.in. interpretacja Dyrektora KIS z 8 września 2023 r., sygn. 0114-KDIP2 2.4010.364.2023.1.IN. Należy więc zachować szczególną ostrożność przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu z długu i przeanalizować oświadczenie OSW-RD, w którym powinny być wykazane aktualne powiązania wspólników spółki na estońskim CIT.