Transakcje przewalutowania przy operacjach finansowych takich jak pożyczka wymagają często podpisania aneksu między stronami umowy w zakresie zmiany waluty. Czy powstają w tych operacjach różnice kursowe? Zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, podatnicy ustalają różnice kursowe na podstawie art. 15a ustawy o CIT albo na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości, pod warunkiem, że w okresie trzech lat sporządzane przez podatników sprawozdania finansowe będą badane przez podmioty do tego uprawnione (firmy audytorskie).

Przewalutowanie polega na zmianie kwoty istniejącego zobowiązania z jednej waluty na inną, przy zachowaniu tożsamości podmiotowej (tych samych stron) i przedmiotowej (to samo świadczenie wyrażone w innej walucie). Nie jest to spłata pożyczki w jednej walucie i zaciągnięcie nowej pożyczki w innej. Przewalutowanie pożyczki z waluty obcej na polską ma polegać na technicznej zmianie waluty, w jakiej wyrażone jest zobowiązanie, bez faktycznego przepływu środków pieniężnych oraz bez umorzenia pierwotnego zobowiązania.

Taka operacja nie mieści się więc w zamkniętym katalogu zdarzeń skutkujących powstaniem różnic kursowych, o których mowa w art. 15a ustawy o CIT. Przepisy te wyraźnie wskazują na konieczność zaistnienia operacji związanej z „zapłatą”, „otrzymaniem środków lub wartości pieniężnych” czy „spłatą” (zwrotem) kredytu/pożyczki, co wiąże się z faktycznym ruchem waluty obcej. Samo przewalutowanie zobowiązania nie jest równoznaczne z jego spłatą czy uregulowaniem.

Przewalutowanie pożyczki nie skutkuje powstaniem przychodu ani kosztu uzyskania przychodu w rozumieniu art. 12 i art. 15 ustawy o CIT. Jest to czynność o charakterze technicznym, zmieniająca sposób wyrażenia zobowiązania, ale niegenerująca skonkretyzowanego przysporzenia majątkowego ani definitywnego obciążenia w momencie jego dokonania.

Oznacza to, że zarówno samo przewalutowanie pożyczki z waluty obcej, np. EURO na PLN, jak i późniejsza spłata tej pożyczki w PLN nie skutkują powstaniem różnic kursowych. Stanowisko to potwierdza m.in. interpretacja Dyrektora KIS z 23 września 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.412.2026.1.ANK. Przewalutowanie zwykle następuje po bieżącym kursie waluty obcej/PLN ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski w dacie przewalutowania.

Dla powstania podatkowych różnic kursowych w przypadku pożyczek konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek:

1. otrzymanie pożyczki w walucie obcej,

2. spłata/uregulowanie pożyczki w walucie obcej,

3. różnica wynikająca ze zmian kursu waluty między dniem otrzymania a dniem spłaty/uregulowania.

Jeśli zobowiązanie jest uregulowane w PLN, to nie może prowadzić do powstania różnic kursowych w rozumieniu ustawy o CIT, gdyż nie ma tu elementu waluty obcej. Zobowiązania wyrażone w PLN nie są objęte zakresem zastosowania art. 15a tej ustawy.