Wysokość dokonywanych podatkowo odpisów amortyzacyjnych ma istotne znaczenie dla powstania obowiązku podatkowego na gruncie ustawy o podatku dochodowym, a tym samym wywiera wpływ na wysokość płaconego podatku, zaliczek na podatek dochodowy czy też straty podatkowej. Do podatnika należy wybór metody amortyzacji. Wyboru tego dokonuje dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzowania i ma obowiązek stosować wybraną metodę do pełnego zamortyzowania tego składnika.

Metoda dokonywania odpisów amortyzacyjnych przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych ustalonych indywidualnie, uregulowana w przepisie art. 16j ustawy o CIT, nie przewiduje możliwości obniżenia stawek amortyzacyjnych w trakcie trwania okresu amortyzacji. W treści ww. przepisu nie ma odesłania do uregulowań zawartych w przepisie art. 16i ustawy o CIT. Również inne przepisy nie przewidują możliwości zastosowania przepisu art. 16i ustawy o CIT do zmiany indywidualnych stawek amortyzacyjnych.

Obniżanie stawek amortyzacyjnych dla poszczególnych środków trwałych reguluje wspomniany art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, w myśl którego podatnicy mogą obniżać podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych stawki dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Ta zasada dotyczy wyłącznie stawek amortyzacyjnych z wykazu i nie ma zastosowania do stawek ustalanych indywidualnie.

Art. 16j ustawy o CIT nie określa liczbowo minimalnej i maksymalnej wysokości indywidualnych stawek amortyzacyjnych, ale ustala okresy amortyzacji, których podatnik nie może przekroczyć. W ten sposób podatnik może wyliczyć maksymalną wysokość stawek amortyzacyjnych. Tym samym dokonywanie odpisów amortyzacyjnych przy zastosowaniu stawek ustalonych indywidualnie przez podatnika stanowi samodzielną metodę amortyzacji, uregulowaną w przepisie art. 16j tej ustawy.

Zmiana stawki spowodowałaby w tym przypadku jednocześnie zmianę metody amortyzacji na określoną w art. 16i ust. 1 ustawy o CIT, tj. metodę dokonywania odpisów amortyzacyjnych przy zastosowaniu stawek określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych. Tym samym zmiana metody amortyzacji stanowiłaby naruszenie art. 16h ust. 2 ustawy o CIT.

Jeśli podatnik wybrał indywidualną stawkę amortyzacji dla budynku, to kierownik jednostki, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie ma możliwości wydłużenia pierwotnie przyjętego okresu amortyzacji, jak również obniżenia indywidualnej stawki amortyzacji. Wybrana metoda amortyzacji nie może zostać zmieniona podczas amortyzacji danego środka trwałego. Podatnik ma więc obowiązek raz wybraną metodę stosować aż do pełnego zamortyzowania środka trwałego, co wynika z art. 16h ust. 2 tej ustawy.

Podatnicy w ramach przygotowań do wysyłki JPK ST KR za 2026 rok powinni więc sprawdzić, czy mają środki trwałe amortyzowane według indywidualnej stawki. Wskazanie innej stawki amortyzacji w kolejnym roku będzie traktowane jako błąd, który skutkuje koniecznością korekty podatku CIT.