Umowa o dożywocie ma charakter umowy zobowiązującej i wzajemnej. Tego rodzaju umowy zaliczane są do odpłatnych czynności prawnych, które charakteryzują się tym, że każda ze stron uzyskuje jakąś korzyść majątkową (niekoniecznie w postaci pieniężnej). Przedmiotem świadczenia ze strony zbywcy (dożywotnika) jest przeniesienie własności nieruchomości. Nabywca nieruchomości zobowiązuje się natomiast do świadczeń określonych w art. 908 Kodeksu cywilnego.

Podatnik w zamian za przeniesienie własności nieruchomości zobowiązuje się zapewnić osobie będącej właścicielem dotychczasowym dożywotnie utrzymanie (a więc przykładowo przyjąć jako domownika, dostarczyć wyżywienie, ubranie, mieszkanie, zapewnić odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym).

Możliwe będzie dokonywanie odpisów amortyzacyjnych w koszty prowadzonej działalności gospodarczej od wartości nieruchomości: budynku/lokalu niemieszkalnego określonej w umowie dożywocia. Umowa dożywocia ma charakter umowy odpłatnej, a w konsekwencji ekwiwalentem za otrzymaną nieruchomość wykorzystywaną do prowadzonej działalności gospodarczej są obowiązki wynikające z umowy, tj. konieczność utrzymania dożywotnika.

Dniem odpłatnego nabycia przez podatnika nieruchomości będzie zawarcie przez niego umowy dożywocia. Wartością początkową nabytej nieruchomości jest cena jej nabycia wynikająca z aktu notarialnego. Dla lokali niemieszkalnych sklasyfikowanych do grupy 1, podgrupy 12, rodzaju 121 stawka amortyzacyjna wynosi 2,5%. Istnieje jednak możliwość ustalenia przez podatnika indywidualnej stawki amortyzacyjnej dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji danego podatnika. Kwestię tę uregulowano w art. 22j ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik prowadzący działalność gospodarczą będzie wykazywał nabytą nieruchomość w strukturze JPK ŚT, jeśli stanie się ona środkiem trwałym.

W przypadku późniejszego zbycia nieruchomości, do kosztów uzyskania przychodu mogą zostać zaliczone m.in. koszty związane ze sporządzeniem aktu notarialnego umowy o dożywocie, czyli opłata notarialna, sądowa, a także zapłacony w związku z nabyciem nieruchomości podatek od czynności cywilnoprawnych. Zaliczyć można również wydatki, jakie nabywca ponosił na rzecz dożywotnika od momentu nabycia nieruchomości wskutek zawarcia umowy o dożywocie do dnia śmierci dożywotnika, z uwzględnieniem poniesionych kosztów pogrzebu iw związku z realizacją zobowiązań wynikających z umowy o dożywocie. Chodzi o faktyczny wydatek, który musiał ponieść nabywca nieruchomości, a nie o rynkową wartość nieruchomości, jaką strony ustaliły w akcie notarialnym.

Żadne przepisy dotyczące odpłatnego zbywania nieruchomości nie zezwalają na odliczenie od przychodu jako kosztu jego uzyskania wartości rynkowej. Kosztem winny być wydatki rzeczywiście poniesione, a nie szacowane. Stąd konieczność ich dokumentowania i przechowywania do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu zbycia lokalu.