Termin rozliczenia rocznego PIT za 2025 rok już blisko, a więc warto sprawdzić, czy w sposób właściwy są uwzględnione do odliczenia składki społeczne i zdrowotne. Wydawałoby się, że u ryczałtowca powinno być najprościej, ale też bywają pewne zasady szczególne, np. rozliczenie dobrowolnych składek płaconych przy najmie prywatnym.

Ustawodawca w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależnia możliwości odliczenia składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne od tego, czy są to składki opłacone obowiązkowo, czy też dobrowolnie. Nie ma znaczenia także, za jaki okres składki zdrowotne, jak również składki społeczne są płacone, ale data ich wpłaty, o ile wpłata będzie zgodna z przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wysokość wydatków na ubezpieczenie zdrowotne, jak i społeczne ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie.

Przykładowo, jeśli podatnik osiąga tylko przychody z najmu okazjonalnego i nie prowadzi działalności gospodarczej, to może odliczyć od podstawy opodatkowania dobrowolnie płacone składki społeczne. Prawo to przysługuje w stosunku do wszystkich zapłaconych w ciągu roku składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe niezależnie od tego, czy w poszczególnych miesiącach były osiągane przychody. Jedynym ograniczeniem jest wysokość uzyskanych przychodów w roku podatkowym. Stanowisko to potwierdza m.in. interpretacja Dyrektora KIS z 22 maja 2025 r., sygn. 0114-KDWP.4011.28.2025.2.IG.

W przypadku opłacania dobrowolnie składki zdrowotnej już takiej możliwości nie ma. Wyłącznie podatnicy prowadzący działalność gospodarczą, którzy opłacają składki zdrowotne w związku z prowadzeniem działalności, z której dochody/przychody są opodatkowane podatkiem liniowym, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub kartą podatkową, mogą zmniejszyć odpowiednio dochód/przychód/podatek w formie karty podatkowej, o część zapłaconych składek. Skoro podatnik nie osiąga przychodów z działalności gospodarczej, nie ma prawa do odliczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Nadal przedsiębiorca, który wybrał opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, może w 2026 roku pomniejszyć przychody z tej działalności o 50% zapłaconych w roku podatkowym składek na ubezpieczenie zdrowotne. Przy odliczeniu może uwzględnić zarówno składki zapłacone za siebie w związku z tą działalnością, jak i za osoby współpracujące przy prowadzeniu działalności opodatkowanej ryczałtem.

Inaczej jest w przypadku składek wpłaconych na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Obowiązek zapłaty składek na FP i FS nie wynika z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ani z ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, lecz odpowiednio z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 475 ze zm.) i ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 296 ze zm.). W związku z tym składki zapłacone przez ryczałtowca na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy nie podlegają odliczeniu od przychodu.

Jeśli ryczałtowiec prowadzący działalność gospodarczą jest jednocześnie rolnikiem, to składek wpłacanych do KRUS również nie może odliczyć od przychodu z działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem ewidencjonowanym.

dr Małgorzata Rzeszutek

doradca podatkowy