W ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnicy podejmują zadania inwestycyjne związane w szczególności z nabyciem, wytworzeniem lub ulepszeniem środków trwałych, dokonują również inwestycji w obcych środkach trwałych. W toku prowadzonej inwestycji może również dojść do jej zawieszenia, a nawet zaniechania, z którym mamy do czynienia wówczas, gdy podatnik nie podejmuje kolejnych czynności związanych z prowadzonym procesem inwestycyjnym, pomimo że nie został on zakończony. Jest to brak działania, zaprzestanie dokonywania następnych czynności, a w konsekwencji rezygnacja z podjętych wcześniej zamierzeń i odstąpienie od inwestycji. Zaniechana niedokończona inwestycja może zostać sprzedana albo zlikwidowana.

Jeśli inwestycja nie będzie realizowana, to moment wyksięgowania ze środków trwałych w budowie powinien nastąpić z chwilą podjęcia decyzji o likwidacji inwestycji w drodze uchwały władz firmy np. zgromadzenia wspólników, która wskazuje, z jakim dniem dochodzi do likwidacji inwestycji. Do uchwały powinien być dołączony protokół likwidacyjny. W interpretacji z 13 grudnia 2022 r. o sygn. 0114-KDIP2-1.4010.95.2022.1.JF Dyrektor KiS wskazał, że w przypadku wydatków np. na prace projektowe czy na pozyskanie aktów administracyjnych dotyczących zaniechanej inwestycji, pozwoleń i innych materiałów opracowywanych w trakcie prowadzenia procesu inwestycyjnego- wydatki te będą mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów na moment podjęcia decyzji przez uprawnione u podatnika organy o zaprzestaniu inwestycji, jednak przy spełnieniu warunku posiadania protokołu likwidacyjnego oraz wykreślenia z ewidencji księgowej zaniechanej inwestycji.

Natomiast w przypadku inwestycji, których efektem są nakłady o charakterze materialnym, dla uznania ich za zlikwidowane konieczne jest dokonanie ich fizycznej likwidacji. Oznacza to, że powstałe elementy inwestycji powinny zostać usunięte, zdemontowane lub zniszczone w taki sposób, aby nie mogły być dalej wykorzystywane w działalności gospodarczej podatnika ani stanowić części innych środków trwałych lub inwestycji.

Wartość zaniechanej inwestycji ze środków trwałych w budowie powinna zostać przeksięgowana na pozostałe koszty operacyjne. Zaniechanie inwestycji, jeśli jest uzasadnione i nie wynika z zaniedbań podatnika, nie pozbawia prawa do odliczenia podatku naliczonego od poniesionych wydatków na realizację projektu inwestycyjnego, a w konsekwencji nie ma obowiązku dokonania korekty podatku naliczonego odliczonego od tych wydatków.

W podatku od towarów i usług obowiązuje zasada tzw. „niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego”. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia, nie musi czekać, aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej. Przyczyny mające wpływ na podjętą decyzję o planowanym zaniechaniu inwestycji powinny mieć charakter istotny i wtórny – co oznacza, że nie mogły zostać przewidziane w chwili planowania inwestycji czy uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. A więc zarówno w podatku dochodowym, jak i w podatku VAT istnieją możliwości korzystnej kwalifikacji zaniechania bez dodatkowego obciążenia podatkowego z tego tytułu.

dr Małgorzata Rzeszutek

doradca podatkowy