Transakcje eksportowe wymagają udokumentowania wywozu towarów poza teren UE, a od 1 lutego 2026 roku dla części przedsiębiorców (największych) również wprowadzania faktur do KSeF. Warto wiec zweryfikować, jak wygląda łańcuch transakcji, w której uczestniczy polski podatnik. Na fakturach wysyłanych do KSeF można wpisywać w uwagach ustalone zasady Incoterms.

W przypadku tzw. transakcji łańcuchowych, kiedy ten sam towar jest przedmiotem kolejnych dostaw, lecz faktycznie jest przemieszczany tylko od pierwszego dostawcy do finalnego nabywcy, przyjmuje się, że ma miejsce tylko jedna wysyłka (transport), więc tylko w odniesieniu do jednej z transakcji można ustalić miejsce świadczenia zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT (dostawa ruchoma). Tylko ta dostawa, do której zostanie przyporządkowany transport, ma charakter międzynarodowy.

Dla potrzeb identyfikacji dostawy ruchomej należy więc zbadać rzeczywistą aktywność operacyjną danego podmiotu. Reguły Incoterms nie zawsze pozwalają na efektywne ustalenie miejsca opodatkowania poszczególnych dostaw dokonywanych w warunkach transakcji łańcuchowych.

Przykładowo, towary będą wysyłane/transportowane z terytorium Polski na terytorium Indii przez polskiego dostawcę (A), na którym będzie spoczywać w tym zakresie główny ciężar operacyjny, a więc podmiotem transportującym towar z Polski do Indii będzie pierwszy podmiot w łańcuchu. Natomiast organizatorem transportu będzie spółka (B), przy czym spółka (B) nie będzie dokonywała wywozu – wywozem będzie zajmować się polski dostawca (A). Przeniesienie prawa do rozporządzania towarami na podmiot z Indii (C) ze spółki (B) nastąpi natomiast na terytorium Indii. Spółka B będzie przenosiła prawo do rozporządzania towarem jak właściciel na podmiot z Indii (C), po tym jak uprzednio nabył wyżej wskazane prawo w kraju rozpoczęcia transportu.

Strony ustalają zasady według reguły CNF, tj. sprzedawca pokrywa koszty transportu towaru do uzgodnionego portu przeznaczenia, ale ryzyko utraty lub uszkodzenia towaru przechodzi na kupującego w momencie załadunku na statek. Dostawa realizowana przez spółkę B nie będzie więc stanowić eksportu, a w konsekwencji spółka nie będzie uprawniona do zastosowania stawki 0% w eksporcie. Stanowisko to prezentuje Dyrektor KiS w interpretacji z 4 lutego 2025 r., sygn. 0114-KDIP1-2.4012.675.2024.1.RM.

W tej sytuacji to pierwsza dostawa (od spółki A do spółki B) powinna być traktowana jako tzw. dostawa ruchoma, co z kolei przełoży się na to, że pierwsza dostawa będzie stanowić eksport i podmiot A (polski dostawca) będzie uprawniony do zastosowania stawki 0% w eksporcie, niezależnie od tego, kto widnieje jako nadawca (zgłaszający) w dokumencie celnym.